‘CITIZENFOUR’ FREEDOM OF US(A)

“and the Oscar goes to…CITIZENFOUR”

ถึงแม้สารคดีเรื่องนี้จะได้รางวัลสารคดียอดเยี่ยม จากเวที Oscar ครั้งที่ 87 และ Pulitzer แต่รางวัลเหล่านี้ก็ไม่มีผลอะไรต่อคดีของ เอ็ดเวิร์ด สโนว์เดน (Edward Snowden) ที่กลายเป็นบุคคลอันตรายต่อความมั่นคงของสหรัฐอเมริกา เพราะปัจจุบันนี้สโนว์เดนยังคงลี้ภัยชั่วคราวอยู่ที่รัสเซีย

‘2006 ชื่อของฉันปรากฎในบัญชีจับตาของรัฐ หลังทำหนังสงครามอิรัก’ ชื่อนั้นคือ ลอรา พอยทราส ผู้กำกับสารคดีเรื่องนี้ เธอได้รับ E-mail เข้ารหัสจากบุคคลนิรนามที่ลงชื่อ CITIZENFOUR หรือ ฐานันดรที่ 4 บอกให้เธอระมัดระวังตัวในการถอดรหัสข้อความใน E-mail ฉบับนี้ หลังจากนั้น ‘ปริซึม’ ก็กลายมาเป็นตัวแปรสำคัญให้เราที่เป็นผู้ชมได้ติดตาม ไปพร้อมกับตัวตนของเจ้าของจดหมายที่ลงชื่อ CITIZENFOUR

ปรึซึม คืออะไร แล้วส่งผลอะไรต่ออเมริกา หรือ คนในประเทศ ถึงขนาดที่ CITIZENFOUR ต้องออกมาเปิดโปง

‘นับจากนี้ จงรู้ไว้ว่า ทุกพรมแดนที่คุณข้าม ทุกการจับจ่ายที่คุณทำ ทุกสายที่คุณติดต่อ ทุกสถานีโทรศัพท์มือถือที่คุณผ่าน เพื่อนที่คุณมี เมืองที่คุณไป บทความที่คุณเขียน เว็บไซต์ที่คุณแวะเข้าไปอ่าน ทุกข้อความที่คุณพิมพ์ และสัมภาระเดินทางทุกชิ้น ล้วนอยู่ในกำมือของระบบซึ่งมีอำนาจการเข้าถึงไร้ขีดจำกัด แต่ปราศจากการคุ้มครองความปลดภัยใด ๆ’

เนื้อหาบางส่วนจาก E-Mail ของ CITIZENFOUR นี้ คือคำอธิบายที่เข้าใจง่ายที่สุดของ ปริซึม โครงการสอดส่องข้อมูลพลเมืองและรัฐบาลชาติอื่น ๆ

กล่าวโดยง่าย ตอนนี้สายตาไม่รู้กี่ร้อยคู่จากรัฐบาลกำลังจับจ้องไปที่คุณ คุณ และ คุณทุกคน ประชาชนชาวอเมริกา พวกเขามองดูคุณในเช้าวันจันทร์บนรถประจำทาง พวกเขาจ้องมองคุณในบ่ายวันอาทิตย์ที่ร้านกาแฟ พวกเขาตามติดคุณในวันครบรอบแต่งงานที่ร้านดอกไม้ที่คุณไปซื้อ ทุกย่างก้าวของชีวิตของคุณ ไม่เคยรอดพ้นสายตาของพวกเขา นี่แหละ FREEDOM OF US(A) เสรีภาพในการใช้ชีวิตส่วนตัว ? หรือ เสรีภาพในการรุกล้ำชีวิต ?

ลอรา พอยทราส พาเราไปพบกับ CITIZENFOUR หรือ เอ็ดเวิร์ด สโนว์เดน ลูกจ้างระดับสูงในหน่วยข่าวกรองที่ออกมาให้ข้อมูลเรื่อง ปริซึม สโนว์เดนตั้งคำถามต่ออเมริกา ในประเทศที่การคานอำนาจระหว่างพลเมืองกับรัฐบาล กลายเป็นเรื่องของ ผู้ปกครอง และ ผู้ถูกปกครอง ไม่ใช่ ผู้ที่ได้รับเลือกตั้ง และ ผู้ลงคะแนนเสียง อีกต่อไป พวกเราชาวอเมริกันจะนิ่งเฉยอยู่อีกหรือ

สโนว์เดนทำสำเร็จ และนั่นทำให้เขาต้องแลกมาด้วยการที่จะต้องหนีลี้ภัยนอกประเทศ แต่ตอนนี้ชาวอเมริกันได้ลุกขึ้นมาทวงถามถึงสิ่งที่สโนว์เดนจั่วเอาไว้ให้แล้ว เพื่อเสรีภาพในการใช้ชีวิตส่วนตัว ไม่ใช่เสรีภาพในการรุกล้ำ

หากคุณอ่านมาจนถึงบรรทัดนี้ คงไม่ต้องให้เราอธิบายเหตุผลเป็นข้อๆ ว่าทำไม ‘คนไทย’ ถึงควรดู CITIZENFOUR

คุณว่าแบบนั้นไหม ? ตอบคำถามนี้ในใจ ไม่ต้องพิมพ์ หรือ โทรมาบอก เพราะเราไม่รู้ว่าใครแอบจ้องมองคุณอยู่หรือเปล่า

ภาพ
The New Yorker
IMDB
PBS

Maysah Ungpakornkaew
Author ( Lido Connect Team )