Capernaum : Hope for All

ฉากของ Capernaum เกิดขึ้นที่สลัมแห่งหนึ่งในกรุงเบรุต เมืองหลวงของเลบานอน เมืองที่ได้ขึ้นชื่อว่าเป็นกรุงปารีสแห่งตะวันออก ด้วยมรดกทางวัฒนธรรมที่ฝรั่งเศสเหลือทิ้งไว้ ทั้งสถาปัตยกรรมที่งดงามและวิถีชีวิต หลังจากสงครามซีเรียปะทุขึ้น และขยายตัวมาจนกระทบถึงประเทศเลบานอน ระเบิดลูกแล้วลูกเล่าถูกทิ้งลงกลางกรุงเบรุต กรุงปารีสแห่งตะวันออกแห่งนี้กลายเป็นซากปรักหักพังที่ไม่เหลือเค้าเดิมอยู่อีกต่อไป

สิ่งที่เกิดขึ้นถูกตีความไปต่างกันตามสถานะของแต่คนละกลุ่ม หลาย ๆ ครั้งจะเห็นว่าประชาชนในประเทศที่ได้รับผลกระทบบางกลุ่มเที่ยวก่นด่ากลุ่มผู้ลี้ภัยว่าเข้ามาสร้างความวุ่นวายในประเทศ ตามความหมายของคำว่า Capernaum ที่แปลว่า ความโกลาหล ซึ่งเป็นชื่อหนังเรื่องนี้ ในขณะเดียวกันก็แปลว่า ความมหัศจรรย์ ได้เช่นกัน แต่ถ้าใครเป็นชาวคริสต์ก็น่าจะพอคุ้นหูคุ้นตากับคำนี้ในพันธสัญญาใหม่ในฐานะเมืองแห่งพระเจ้าที่สงบสุข ตั้งอยู่ในอิสราเอลที่เล่ากันว่าเป็นที่ที่พระเจ้าอยู่ตั้งแต่พิธีเข้ารับพิธีศีลจุ่มจนถึงบั้นปลายของชีวิต เมื่อชื่อนี้ถูกนำมาตั้งเป็นชื่อเรื่องของหนังเรื่องนี้จึงทำให้หนังเรื่องนี้เป็นตัวแทนที่บอกเล่าเรื่องราวที่ตีความได้อย่างหลากหลาย

หนังเผยให้เห็นมิติที่ต่างออกไป ในภาพความยากลำบากของประชาชนในประเทศที่รับผู้ลี้ภัยเองและผู้ที่ลี้ภัยเข้ามา ภายใต้ความจริงที่ว่าประเทศเลบานอนเป็นหนึ่งในประเทศที่รับผู้ลี้ภัยชาวซีเรียมากที่สุดของโลก คิดเป็น 1 ใน 4 ของประชากรในประเทศ  เด็ก ๆ เป็นตัวละครที่ถูกใช้เป็นสัญลักษณ์ถึงการตกเป็นเหยื่อผู้บริสุทธิ์ ทั้งเด็กหญิงที่อพยพมาจากซีเรีย และ เซน เด็กชายชาวเลบานอนเอง หรือแม้แต่น้องสาวของเขาที่ถูกขายเป็นภรรยาของคนอื่น ต่างก็ต้องเผชิญหน้ากับชะตากรรมเลวร้ายจากการกระทำที่ตัวเองไม่ได้ก่อขึ้น ต้องดิ้นรนเพื่ออยู่รอดท่ามกลางภาวะสงคราม

การที่เด็กชายชาวซีเรียถูกเลือกให้มารับบทบาทเป็นเด็กชายชาวเลบานอน จากผู้อาศัยที่หนีความลำบากจากประเทศบ้านเกิดมาสู่สถานะจ้าของบ้านที่ต้องดิ้นรนเพื่อความอยู่รอด อาจเป็นการบอกกลาย ๆ ว่าไม่ว่าจะอยู่ในสถานะไหน ก็ต่างตกเป็นเหยื่อของสงครามด้วยกันทั้งนั้น หนังย้ำซ้ำถึงจุดนี้ ผ่านการที่เซนไม่รู้ว่าอายุที่แท้จริงของเขาคือเท่าไหร่ และไม่มีเอกสารยืนยันตัวตนเป็นของตัวเอง เพราะพ่อแม่ของเขาไม่ได้แจ้งเกิดไว้ ในอีกแง่ก็มองได้ว่าตัวเขาเองก็ไม่ได้มีตัวตนในฐานะประชาชนของประเทศไม่ต่างอะไรไปกับผู้ลี้ภัย

เรื่องราวในหนังพาเราดิ่งไปถึงจุดลึกที่สุดเมื่อ เซน ตัดสินใจทำร้ายร่างกายผู้ชายที่ทำให้น้องสาวต้องตาย ก่อนจะพาเดินทางไปสู่ปลายอุโมงค์เมื่อเขาตัดสินใจฟ้องร้องพ่อแม่ของเขา สถานการณ์ต่าง ๆ ค่อย ๆ ดีขึ้น หนังปิดม่านลงด้วยรอยยิ้มในภาพถ่ายพาสปอร์ตของ เซน ที่จะเดินทางไปประเทศนอร์เวย์ ไม่ว่าจะเป็นตัวตนจริง ๆ ของเขาที่เป็นชาวซีเรีย หรือตัวตนในหนังที่เป็นชาวเลบานอน ต่างก็โหยหาดินแดนแห่งความสงบสุขทั้งนั้น

หากจะถามว่า Capernaum ในบริบทของหนังเรื่องนี้คืออะไร จะเป็นความโกลาหลที่บางกลุ่มเชื่อว่าเกิดจากผู้ลี้ภัยในภาวะสงคราม หรือจะเป็นความมหัศจรรย์ของความหวังและไม่ยอมแพ้ในโชคชะตา หรือจะเป็นดินแดนในอ้อมแขนของพระเจ้า ปลายทางที่เต็มไปด้วยความสงบสุขของใครสักคน คงไม่มีคำตอบแน่ชัด แต่เชื่อว่าทุกคนก็คงมีคำตอบตามความหวังที่ต้องการเป็นของตัวเอง

อ้างอิง
https://www.bbc.com/thai/international-47334110
https://www.nytimes.com/2012/10/20/world/middleeast/bomb-blast-in-beirut-lebanon.html

ภาพ
https://www.nytimes.com/2012/10/20/world/middleeast/bomb-blast-in-beirut-lebanon.html
https://www.sentieriselvaggi.it/cafarnao-caos-e-miracoli-di-nadine-labaki/
https://thespot.news/2019/03/23/cafarnao-caos-e-miracoli-nel-nuovo-film-di-nadine-labaki/
https://www.npr.org/2018/12/16/676553757/in-capernaum-the-chaos-of-lebanon-from-a-homeless-child-s-perspective
http://moviescreenshots.blogspot.com/2019/06/capernaum-2018-part-2.html
https://sonyclassics.com/capernaum/
https://www.winemag.com/2019/09/19/where-to-drink-and-eat-in-beirut-lebanon/

Jinnich T.
Author ( Lido Connect Team )